Büyüme ve Enflasyon Gündemi

Küresel Gündem

Kapak görseli: IMF

Günümüzde Dünya ekonomisinin gündeminde tek bir şey var: Rusya ve Ukrayna arasında devam eden savaş. Özellikle Avrupa Birliği ülkeleri ekonomilerini Rusya’dan bağımsız hale getirmek için kararlılıklarını bildirse de (DW, 2022) Avrupa’nın gerek petrol (Business Insider, 2022) gerek doğalgaz (Reuters, 2022) ihtiyacını Rusya’sız giderebilmesi mümkün görünmüyor. Bu mümkünsüzlük dünyada üretimin ve tüketimin vazgeçilmez harcama kaleminin, enerjinin fiyatlarını arttırıyor.

Koronavirüs sonrası dünyada rekor seviyelere yükselen enflasyon, daha da yükselecek gibi görünüyor: Gelişmiş ekonomilerde 2022 yılında enflasyonun yüzde 5.7, 2023 yılında ise yüzde 2.5 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Gelişmekte olan ve az gelişmiş ekonomilerde 2022 yılında enflasyonun yüzde 8.7, 2023 yılında ise yüzde 6.5 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Bu enflasyonist durum ve olası emtia darlığı ortamı büyüme beklentilerine de yansıdı. IMF büyüme tahminlerini tüm ülke grupları için aşağıya indirdi. Yeni tahminler altında gelişmiş piyasaların 2020 yılının yurtiçi hasılalarına 2025 yılında dönmesi beklenirken, gelişmekte olan ve az gelişmiş piyasalarda 2020 yılının yurtiçi hasılalarına yakın zamanda dönüş beklenmiyor (IMF-a, 2022). Yükselen enflasyon ve durgun iktisadi aktivite, özellikle orta ve düşük gelir seviyesindeki tüketicileri orantısız bir şekilde etkileyecek gibi görünüyor.

Gelişmiş Piyasalar

Gelişmekte olan piyasalarda 2022 yılında reel (enflasyondan arındırılmış) yurtiçi hasılanın yüzde 3.3, 2023 yılında ise yüzde 2.4 oranlarında gerçekleşmesi bekleniyor (IMF-a, 2022). Geçtiğimiz yıl bu ülkelerin vatandaşlarına yaptığı mali transferler ve ertelenmiş tüketimin gerçekleşmesi gelişmiş ülkelerde enflasyonu yükseltmişti. Bu yüksek enflasyon ortamına Rusya – Ukrayna savaşından kaynaklanan belirsizliğin eklenmesi özellikle enerji ve gıda fiyatlarını arttırarak ekonomik aktiviteyi daha da baskılayabilir.

Gelişmiş ülkelerde artan enflasyona karşı merkez bankaları, 2008 Krizinden beri uygulanan düşük faiz politikalarını ve 2020 Koronavirüs Krizi’nden beri uygulanan düşük enflasyon ve varlık alımı politikalarını geri çevirmeye başladı. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Lagarde, geçtiğimiz Nisan ayında enflasyonun bir süre daha yüksek seyredeceğini, net varlık alım programlarının üçüncü çeyrekte sonlandırılması gerektiğini ve faiz artışlarının varlık alımlarının sonlandırılmasından sonra gerçekleştirileğini söyledi (Dünya-a, 2022). Benzer şekilde Amerikan Merkez Bankası da politika faizini 50 baz puan arttırdı ve bilanço küçültmeye Haziran ayında başlayacağını açıkladı (Dünya-b, 2022).

Gelişmekte Olan ve Az Gelişmiş Piyasalar

Gelişmekte olan ve az gelişmiş piyasalarda ise büyüme beklentileri farklılaşıyor. 2022 yılında reel yurtiçi hasılanın Çin’de yüzde 4.4, Hindistan’da yüzde 8.2 ve Suudi Arabistan’da yüzde 7.6 büyümesinin beklenmesi, bu sınıftaki ülkelerin ortalama büyüme beklentisi olan yüzde 3.8’in çok üzerinde. Bu verilere karşın Rusya’da reel yurtiçi hasılanın yüzde 8.5 küçülmesi, Brezilya’nın yüzde 0.8 ve Güney Afrika’nın yüzde 1.9 büyümesi bekleniyor. Ülkelerin büyüme oranlarındaki bu farklılıklar gıda ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalardan, ayrıca küresel emtia pazarındaki konumlarından kaynaklanıyor (IMF-a, 2022).

Gelişmekte olan ülkelerle karşılaştırıldığında, COVID döneminde vatandaşlarına daha düşük mali yardımda bulunan gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler (Elgin vd. 2020), artan gıda ve enerji fiyatlarının yanında gelişmiş piyasalarda yükselen faizlerle karşı karşıyalar. Bu ülkelerde politika yapıcılar faizlerini yükselterek kurlarını dengeleyebilir ve enflasyonun seyrini değiştirebilirler fakat bu ekonomik faaliyetin daralmasını gerektirir. Benzer şekilde politika yapıcıların faizlerini düşürerek ekonomik faaliyeti desteklemesi durumunda ise halihazırda yükselmekte olan enflasyon ve gelişmekte olan ülkeler aleyhinde seyreden kurlar daha da yükselebilir.

B. Kaan Basdil

baris.basdil@ut-capitole.fr

Kaynaklar

Business Insider. OPEC has told the EU it’s ‘nearly impossible’ to replace Russian oil cut off by sanctions or boycotts. Business Insider. Retrieved April 17, 2022, from https://www.businessinsider.com/opec-energy-oil-russia-europe-european-union-sanctions-ukraine-war-2022-4

Deutsche Welle. EU unveils plan to reduce russia energy dependency: DW: 08.03.2022. dw.com. Retrieved April 17, 2022, from https://www.dw.com/en/eu-unveils-plan-to-reduce-russia-energy-dependency/a-61047997

Dünya Gazetesi. ECB 3. çeyrekte Varlık Alımlarını sonlandıracak, Faiz Artışı Sonrasında. Retrieved May 5, 2022, from https://www.dunya.com/kuresel-ekonomi/ecb-3-ceyrekte-varlik-alimlarini-sonlandiracak-faiz-artisi-sonrasinda-haberi-655068

Dünya Gazetesi. Fed, Politika Faizini 50 Baz Puan Artırdı. Retrieved May 5, 2022, from https://www.dunya.com/finans/haberler/fed-politika-faizini-50-baz-puan-artirdi-haberi-656898

Elgin, C., Basbug, G., Yalaman, A. (2020). Economic Policy Responses to a Pandemic: Developing the COVID-19 Economic Stimulus Index. Covid Economics: Vetted and Real Time Papers, 3, 40-54.

IMF Blog. Inflation to be elevated for longer on war, demand, Job Markets. (2022, April 28). Retrieved May 5, 2022, from https://blogs.imf.org/2022/04/27/inflation-to-be-elevated-for-longer-on-war-demand-job-markets/

IMF Blog. War dims global economic outlook as inflation accelerates.  (2022, April 20). Retrieved May 5, 2022, from https://blogs.imf.org/2022/04/19/war-dims-global-economic-outlook-as-inflation-accelerates/

Reuters. Factbox: What are Europe’s options in case of Russian gas disruption? Reuters. Retrieved April 17, 2022, from https://www.reuters.com/business/energy/what-are-europes-options-case-russian-gas-disruption-2022-03-10/